Epilepsie, periodiek voor professionals juni 2011
Actueel
De toekomst van de epilepsiescholen staat op het spelOlaf Corten en Geert Thoonen, dienst ambulante begeleiding, onderwijscentrum De
Berkenschutse, Heeze.
In ons land bestaan twee gespecialiseerde scholen voor kinderen met epilepsie en leer- en/of gedragsproblemen: ‘De Berkenschutse’ in Heeze en ‘De Waterlelie’ in Cruquius. De ambulante onderwijskundige van de scholen verzorgen, naast onderwijs in de regio, ook onderwijs op landelijke niveau aan leerkrachten en leerlingen in het regulier onderwijs. Door vernieuwingen in het onderwijsbeleid, ‘Passend onderwijs1’ genaamd, gecombineerd met drastische bezuinigingen, dreigen de scholen nu meer dan 50 procent van hun budget te verliezen, waardoor hun voortbestaan in gevaar komt.
Casuïstiek
Muziektesten bij drummer met temporaalkwabepilepsieCyrille Ferrier, neurologie, Universitair Medisch Centrum Utrecht.
Een professionele drummer met een therapieresistente epilepsie ondergaat een linkszijdige temporaalkwabsresectie. Tijdens de operatie werd op de gyrus temporalis superior een gebied geïdentificeerd dat specifiek wordt geactiveerd door spraak of muziek.
Dit gebied valt buiten de resectie. De muziektesten die voorafgaand aan en na de operatie zijn
afgenomen tonen geen verslechtering.
Werkingsmechanismen van Nervus Vagus Stimulatie: van neurotransmitter tot neuro-immuun modulatie
Marian Majoie, neurologie, Kempenhaeghe, Heeze en Maastricht Universitair Medisch Centrum.
Als de aanvallen van een patiënt met een ernstige vorm van epilepsie niet onderdrukt kunnen worden met medicatie en als operatie geen optie is, dan wordt gezocht naar andere middelen voor het bestrijden van de aanvallen. Een van deze middelen is het implanteren van een nervus vagus stimulator. Nervus Vagus Stimulatie werd voor het eerst toegepast bij mensen in 1988 en is ook in Nederland sinds 1994 een van de opties voor behandeling van chronische
epilepsie.
Nervus Vagus Stimulatie bij kinderen: meer dan alleen aanvalsreductie
Roger Griens en Gerard Hageman, neurologie, Medisch Spectrum Twente, Enschede.
In een onderzoek bij kinderen werd niet alleen nagegaan wat het effect van Nervus Vagus Stimulatie op aanvalsernst was, maar werden ook de bijwerkingen van deze behandeling in kaart gebracht. De conclusie: kinderen reageren positief op Nervus Vagus Stimulatie.
De rol van noradrenaline in het werkingsmechanisme van Nervus Vagus Stimulatie
Kristl Vonck en Robrecht Raedt, Referentiecentrum voor Refractaire Epilepsie, Laboratorium voor Klinische en Experimentele Neurofysiologie, Neurologie, Universitair Ziekenhuis Gent.
In een dierexperimentele studie werd onderzocht welke neurotransmitters veranderen ter hoogte van de hippocampus bij ratten met acute epileptische aanvallen die behandeld werden met Nervus Vagus Stimulatie. De resultaten tonen aan dat noradrenerge neurotransmissie een rol speelt in het werkingsmechanisme van Nervus Vagus Stimulatie.
Historische wetenswaardigheden
De eerste dierexperimentele modellen voor epilepsie. De studies van Brown-SéquardWilly Renier, emeritus hoogleraar Epileptologie en Paul Eling, neuropsychologie, Donderscentrum voor Cognitie, Radboud Universiteit Nijmegen.
In een eerder essay (zie ‘Epilepsie’ december 2010) beschreven we het dierexperimentele onderzoek van Kussmaul en Tenner uit 1857 naar de rol van bloedtoevoer en zuurstoftekort als oorzaak van een convulsie. In dit essay bespreken we het dierexperimentele onderzoek van de arts en fysioloog Brown-Séquard. Zijn diermodel richtte zich op de prikkelbaarheid van het zenuwstelsel en op reflexactiviteiten.
Proefschriftbesprekingen
Stimulating fitsMarian Majoie en Hans Vles, neurologie, Kempenhaeghe, Heeze en Maastricht Universitair Medisch Centrum, Govert Hoogland, neurochirurgie, Maastricht Universitair Medisch Centrum.
Op 14 januari promoveerde Kim Rijkers aan de Universiteit Maastricht op haar proefschrift ‘Stimulating fits’. In dit proefschrift wordt een klinisch relevant diermodel voor Nervus Vagus Stimulatie beschreven.
Circadiane ritmiek en epilepsie: het belang van chronobiologische tijd
Al de Weerd, neurologie, SEIN, Zwolle.
Op 4 maart 2011 promoveerde Wytske Hofstra aan de Vrije Universiteit van Amsterdam op haar proefschrift ‘Circadian Rhythmicity and Epilepsy: the Significance of Chronobiological Time’. Er zijn aanwijzingen dat het optreden van aanvallen een relatie vertoont met de
24-uurs cyclus. Kennis over die relatie kan belangrijk zijn voor diagnostiek en behandeling van epilepsie.
Functionele connectiviteit in relatie met tumorgerelateerde epilepsie
Martin Klein, medische psychologie, VU medisch centrum, Amsterdam.
Op 8 november 2010 promoveerde Linda Douw aan de Vrije Universiteit van Amsterdam op haar proefschrift ‘Neural Networks and brain tumors: The interplay between tumor, cognition, and epilepsy’. Hier worden de veranderingen in functionele connectiviteit en netwerktopologie in de hersenen van mensen met een tumorgerelateerde epilepsie besproken.
Forum
Wat is er nog idiopathisch bij idiopathische epilepsie?Hans Stroink, neurologie, Canisius Wilhelmina Ziekenhuis, Nijmegen.
Idiopathische epilepsie wordt verondersteld te berusten op een erfelijke aanleg zonder structurele afwijkingen in de hersenen. Vaak is deze vorm van epilepsie goed te behandelen en er zouden weinig andere belemmeringen zijn. Momenteel veranderen de inzichten echter snel. Het wordt steeds meer duidelijk dat comorbiditeit in de vorm van cognitieve en psychiatrische stoornissen bij patiënten met een idiopathische epilepsie een veelvuldig verschijnsel is.